สกุล Caracal

ทำความรู้จักกับวงศ์เสือและแมว (Felidae) ทุกสายพันธุ์ในโลก

ทำความรู้จักกับวงศ์เสือและแมว (Felidae) ทุกสายพันธุ์ในโลก ตั้งแต่สกุล Felis ที่เรารู้จักกันดี ไปจนถึงสกุลหายากอย่าง Caracal รวมไปถึงวงศ์ย่อยอย่าง เสือใหญ่ (Pantherinae) อีกด้วย

วงศ์เสือและแมว (Felidae)

วงศ์ย่อย : วงศ์ย่อยเสือขนาดเล็ก หรือวงศ์ย่อยแมว (Felinae)

ลักษณะโดยรวมของสัตว์ในวงศ์ย่อยนี้ คือ เป็นเสือขนาดเล็ก หรือทั่วไปเรียกว่าแมว มีขนาดตัวเล็ก อุ้งเท้ามีซองหุ้มเล็บ (ยกเว้นสกุล Acinonyx) กระดูกกล่องเสียงไม่มีเส้นเสียงจึงไม่สามารถคํารามได้ (ยกเว้นสกุล Puma และ Catopuma) วงศ์ย่อยเสือขนาดเล็กแบ่งออกเป็น 12 สกุลดังนี้

สกุล Felis

สกุล Felis

เริ่มมีวิวัฒนาการมาตั้งแต่ 3.4 ล้านปีก่อน จุดเด่นคือมีลําตัวขนาดเล็ก ขาสั้น อย่างเช่น แมวบ้านในปัจจุบัน สัตว์ในสกุล Felis มี 5 ชนิด ได้แก่

1. แมวบ้าน (Domestic Cat) สามารถพบได้ทั่วไปในประเทศไทย

2. แมวป่า (Wildcat) สามารถพบได้บริเวณผืนป่าภาคเหนือและภาคตะวันออกของไทย

3. แมวทราย (Sand Cat)

4. แมวตีนดํา (Black-footed Cat)

5 เสือกระต่าย (Jungle Cat) สามารถพบได้บริเวณผืนป่าภาคเหนือและภาคตะวันออกของไทย

สกุล Otocolobus

สกุล Otocolobus

ลักษณะคล้ายกับสกุล Felis แต่มีขนหนาแน่นทําให้ดูตัวใหญ่กว่าแมวทั่วไป ขนมีสีเหลืองสลับกับ แถบแนวตั้งสีดํา สัตว์ในสกุลนี้มีเพียงชนิดเดียวคือ แมวพัลลัส (Pallas’s Cat)

สกุล Acinonyx

สกุล Acinonyx

ลักษณะเด่นของสัตว์ในสกุลนี้คือที่อุ้งเท้าไม่มีซองหุ้มเล็บเหมือนสกุลอื่นๆ และในลําคอไม่มีเส้นเสียงจึงไม่สามารถคํารามได้ สัตว์ในสกุลนี้มีเพียงชนิดเดียวคือเสือชีตาห์ (Cheetah)

สกุล Prionailurus

สกุล Prionailurus

เริ่มมีวิวัฒนาการมาตั้งแต่ 5.9 ล้านปีก่อน จุดเด่นคือที่ลําตัวจะเป็นลายจุดกระจายทั้งตัว บุคลิกคล่องแคล่วว่องไว พบในทวีปเอเชียเท่านั้น สัตว์ในสกุล Prionailurus มี 5 ชนิด คือ

1. แมวดาว (Asian Leopard Cat) สามารถพบได้ในบริเวณผืนป่าภาคใต้ของไทย

2. เสือปลา (Fishing Cat) สามารถพบได้ในบริเวณป่าชายเลนทั่วไปของไทย

3. แมวป่าหัวแบน (Flat-headed Cat) สามารถพบได้ในบริเวณผืนป่าภาคใต้ของไทย

4. แมวจุดสีสนิม (Rusty – spotted Cat)

5. แมวอิริโอะโมะเตะ (Iriomote Cat)

แมวดาวเป็นสัตว์ป่าคุ้มครองตามพระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2535 ห้ามมีไว้ครอบครอง หากฝ่าฝืนต้องถูกจําคุกไม่เกิน 4 ปี หรือปรับไม่เกิน 40,000 บาท หรือทั้งจําทั้งปรับ

สกุล Puma

สกุล Puma

เริ่มมีวิวัฒนาการมาตั้งแต่ 4.9 ล้านปีก่อน ลักษณะพิเศษของสัตว์สกุลนี้คือ สามารถคํารามได้และมีขายาวที่สุดในบรรดาสัตว์ตระกูลแมวทั้งหมด สัตว์ในสกุล Puma มี 3 ชนิด คือ

1. เสือพูมา (Puma)

2. จากัวรันดี (Jaguarundi)

3. Puma pardoides (สูญพันธุ์)

สกุล Lynx

สกุล Lynx

เริ่มมีวิวัฒนาการมาตั้งแต่ 3.2 ล้านปีก่อน จุดเด่นคือมีขนหนาตลอดทั้งตัว ปลายหูเป็นฟูแหลมชี้ตรงขึ้น สัตว์ในสกุล Lynx มี 4 ชนิด คือ

1. ลิงซ์ไอบีเรีย (Iberian Lynx)

2. ลิงซ์ยูเรเชีย (Eurasian Lynx)

3. ลิงซ์แคนาดา (Canada Lynx)

4. บ็อบแคท (Bobcat)

ลิงซ์ไอบีเรีย (Iberian Lynx) เป็นสัตว์ที่ใกล้สูญพันธุ์ โดยมีหลงเหลือในธรรมชาติไม่เกิน 300 ตัว และจะเป็นสัตว์วงศ์เสือและแมวชนิดแรกที่จะสูญพันธุ์ในรอบ 10,000 ปี

สกุล Leopardus

สกุล Leopardus

เริ่มมีวิวัฒนาการมาตั้งแต่ 2.9 ล้านปีก่อน ลักษณะจะคล้ายกับสกุล Prionailurus แต่มีขนาดตัว เล็กกว่า สัตว์ในสกุล Leopardus มี 10 ชนิด คือ

1. แมวชอฟรัว (Geoffrey’s Cat)

2. คอดคอด (Kodkod)

3. ออนซิลลา (Oncilla)

4. แมวภูเขาแอนดีส (Andean Mountain Cat)

5. แมวปัมปัส (Pampas Cat)

6. มาร์เกย์ (Margay)

7. โอซีล็อต (Ocelot) หรือเรียกอีกอย่างว่า แมวดาวแคระ (Dwarf Leopard)

8. แมวแพนทานัล (Pantanal Cat) =

9. โคโลโคโล (Colocolo)

10. เซาเทิร์นไทกรินา (Southern Tigrina)

สกุล Leptailurus

สกุล Leptailurus

สัตว์ในสกุล Leptailurus เมื่อมองจากระยะไกลจะดูคล้ายสัตว์ในสกุลเดียวกับชีตาห์แต่มีขนาด เล็กกว่า เนื่องจากลําตัวมีลายจุดเหมือนกัน มีส่วนขาที่ยาวเหมือนกัน แต่สกุลนี้มีใบหูใหญ่กว่าแต่หางสั้น มีเพียงชนิดเดียวคือ เซอร์วัล (Serval)

สกุล Profelis

สกุล Profelis

มีสีหลากหลายมาก ตั้งแต่สีทอง น้ำตาลแดง ส้ม ไปจนถึงสีเทาเงิน จนบางครั้งทําให้เกิดความ เข้าใจผิดว่าเป็นสัตว์คนละชนิดกัน สัตว์ในสกุลนี้มีเพียงชนิดเดียวคือ เสือไฟแอฟริกาหรืออีกชื่อคือ แมวทองแอฟริกา (African Golden Cat)

สกุล Catopuma

สกุล Catopuma

เริ่มมีวิวัฒนาการมาตั้งแต่ 6.4 ล้านปีก่อน ลักษณะพิเศษของสัตว์สกุลนี้คือ มีกล่องเสียงที่สามารถคํารามได้เหมือนกับสกุล Panthera สัตว์ในสกุล Catopuma มี 2 ชนิด คือ

1. เสือไฟ (Asian Golden Cat) สามารถพบได้บริเวณผืนป่าภาคเหนือและภาคใต้ของไทย

2. แมวแดงบอร์เนียว (Bornean Bay Cat)

สกุล Pardofelis

สกุล Pardofelis

มีขนาดเท่าๆกับสัตว์อื่นในวงศ์ย่อยแมว แต่หางยาวกว่า และมีขนที่หางมากกว่า หัวมีขนาดเล็ก กลมมน สีขนมีลวดลายเป็นแถบหรือเป็นดวงคล้ายลวดลายบนหินอ่อน สัตว์ในสกุลนี้มีชนิดเดียวคือ แมวลายหินอ่อน (Marbled Cat) ซึ่งสามารถพบได้บริเวณป่าภาคเหนือและภาคใต้ของไทย

สกุล Caracal

สกุล Caracal

เป็นญาติใกล้ชิดกับสัตว์ในสกุล Leptailurus แคราแคลถูกจัดว่าเป็นแมวขนาดเล็ก แต่ก็เป็นแมวขนาดเล็กที่หนักที่สุด รวดเร็วที่สุด เร็วใกล้เคียงกับเซอร์วัล ลักษณะเด่นคือมีหูสีดํา แคราแคลมาจากคําในภาษาตุรกี ซึ่งแปลว่า “หูสีดํา” สัตว์ในสกุลนี้ มีชนิดเดียวคือ แคราแคล (Caracal)

วงศ์ย่อย: เสือใหญ่ (Pantherinae)

ลักษณะโดยรวมของสัตว์ในวงศ์ย่อยนี้ คือ เป็นเสือขนาดใหญ่ที่อุ้งเท้ามีซองหุ้มเล็บได้ทั้งหมด มีโครงสร้างกระดูกบริเวณกล่องเสียง ซึ่งเรียกว่ากระดูกไฮออยด์ (hyoid bone) จึงสามารถส่งเสียงคํารามได้ แบ่งออกเป็น 2 สกุลดังนี้

สกุล Neofelis

สกุล Neofelis

ลักษณะเด่นของเสือในสกุลนี้ คือ กะโหลกส่วนใบหน้ามีลักษณะกว้าง หน้าผากมีขนาดใหญ่ จมูกยาว ขากรรไกรล่างและขากรรไกรบนมีฟันเขี้ยวที่คมและปลายขอบตัดขวาง ซึ่งกะโหลกลักษณะนี้ คล้ายคลึงกับเสือเขี้ยวดาบที่สูญพันธุ์ไปแล้วตั้งแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์ สัตว์ในสกุลนี้มี 2 ชนิด คือ

1. เสือลายเมฆ (Clouded Leopard) สามารถพบได้ในบริเวณผืนป่าภาคตะวันตกของไทย

2. เสือลายเมฆบอร์เนียว (Bormean Clouded Leopard)

สกุล Panthera

สกุล Panthera

เริ่มมีวิวัฒนาการมาตั้งแต่ 6.4 ล้านปีก่อน ลักษณะพิเศษของสัตว์สกุลนี้คือ มีกล่องเสียงที่สามารถ คํารามได้ สัตว์ในสกุล Panthera มี 5 ชนิด คือ

1. สิงโต (Lion)

2. เสือดาว (Leopard) สามารถพบได้ในบริเวณป่าภาคใต้ของไทยและเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง

3. เสือจากัวร์ (Jaguar)

4. เสือโคร่ง (Tiger) สามารถพบได้ในบริเวณอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่และผืนป่าตะวันตก ของไทย

5. เสือดาวหิมะ (Snow Leopard)

เสือโคร่งและเสือดาวหิมะเป็นสัตว์ที่ใกล้จะสูญพันธุ์ ซึ่งในปัจจุบันสัตว์ทั้งสองชนิดนี้มีเหลือในธรรมชาติชนิดละไม่เกิน 10,000 ตัว และคาดว่าจะสูญพันธุ์ทั้งหมดภายในปี ค.ศ. 2100 นี้